هدیه رایگان با هر خرید ویزا کارت
برگه نخست/اخبار/کارت اعتباری در ایران چالش ها و فرصت ها

کارت اعتباری در ایران چالش ها و فرصت ها

درچند ماه اخیر که از اعلام صدور کارت اعتباری می‌گذرد اظهارنظرهای گوناگونی با برآیند نه‌چندان مثبت در رسانه‌ها از قول برخی از صاحبنظران شنیده و خوانده شد. برای درک بهتر موضوع ابتدا کارت اعتباری براساس آنچه در غرب جاری است تعریف می‌شود و بعد از آن کارت اعتباری براساس عقد مرابحه معرفی شده و با نوع غربی آن مقایسه می‌شود و بعد چالش‌های‌ پیش روی آن بررسی شده و در حد بضاعت راهکارهایی برای مرتفع‌کردن آن‌ها پیشنهاد می‌شود.
بیت کوین


محمد رضا روشناس/ کارشناس امور پرداخت الکترونیک و مدیر فن آوری اطلاعات شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا:

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، با اعلام برخی از بانک‌ها از اول مهر 1395 به‌طور رسمی صدور کارت اعتباری براساس عقد مرابحه آغاز شده است با این وجود برخی از بانک‌ها از سال گذشته صدور انواع کارت را آغاز کرده بودند و با رسمیت یافتن آن همزمان با حضور ریاست محترم بانک‌مرکزی در بانک ملی ایران، عرصه جدیدی از ارائه خدمات اعتباری شروع شده است. در این نوشته تلاش می‌شود تعریفی از کارت اعتباری و مسائل مربوط به آن به همراه چالش‌های‌ پیش رو ارائه شود تا راهگشایی برای ادامه و توسعه کارت اعتباری به‌عنوان خدمتی نوین در بانکداری اسلامی باشد.
در دو ماه اخیر که از اعلام صدور کارت اعتباری می‌گذرد اظهارنظرهای گوناگونی با برآیند نه‌چندان مثبت در رسانه‌ها از قول برخی از صاحبنظران شنیده و خوانده شد. برای درک بهتر موضوع ابتدا کارت اعتباری براساس آنچه در غرب جاری است تعریف می‌شود و بعد از آن کارت اعتباری براساس عقد مرابحه معرفی شده و با نوع غربی آن مقایسه می‌شود و بعد چالش‌های‌ پیش روی آن بررسی شده و در حد بضاعت راهکارهایی برای مرتفع‌کردن آن‌ها پیشنهاد می‌شود.

 ­
کارت اعتباری چیست؟

کارت اعتباری در سیستم بانکداری غربی یک ابزار برداشت است که به‌وسیله آن می‌توان اقدام به خرید کالا و سرویس کرد و همچنین قابلیت برداشت نقدی از دستگاه خودپرداز یا امثالهم را دارد و دارنده کارت می‌تواند مبلغ استفاده‌شده را در یک مدت زمان خاص که معمولا 30 الی 40 روز از صدور کارت است، بدون پرداخت هیچ‌گونه کارمزدی به بانک برگرداند یا با توافق انجام‌شده با بانک در اقساط مشخص و با کارمزد مشخص باز پرداخت کند. اعتبار تخصیص به دارنده کارت برگشت‌پذیر است و با بازپرداخت یکجا یا قسطی ترمیم می‌شود و قابلیت استفاده دوباره را دارد. در بانکداری اسلامی تعریف کارت اعتباری مقداری متفاوت است. کارت اعتباری در این سیستم براساس عقد مرابحه تعریف می‌شود. عقد مرابحه، عقدی است که به موجب آن عرضه‌کننده، بهای تمام‌شده اموال و خدمات را به اطلاع مشتری می‌رساند و سپس با افزودن مبلغ یا درصدی اضافی به عنوان سود، آن را به‌صورت نقدی، نسیه دفعی یا اقساطی به اقساط مساوی یا غیرمساوی در سررسید/ سررسیدهای معین به مشتری واگذار می‌کند. هم‌اکنون کارت‌های‌ اعتباری بر این اساس صادر و مورد استفاده قرار می‌گیرند. بر پایه تعاریف ذکرشده در سطر‌های‌ بالا، می‌توان برای کارت اعتباری چالش‌های‌ پیش رو را از سه منظر دارنده کارت، صادرکنندگی و پذیرندگی آن مورد بررسی قرار داد.

دارنده کارت:

در این چرخه دارنده کارت می‌تواند از مزایای کارت استفاده کند. این کارت قابلیت استفاده در هرگونه درگاه پرداخت را دارد و هیچ‌گونه محدودیتی برای دارنده آن فراهم نمی‌کند. مزیت بدیهی و اولیه آن بالا رفتن نقدینگی دارنده کارت و افزایش قدرت خرید است. اولین چالش مربوط به امنیت استفاده از کارت است. بنابر آمار هر نفر به‌طور متوسط 4 تا 5 کارت نقدی دارد و تمامی این کارت‌ها به حساب اصلی متصل است. مشتریان معمولا رمز همه کارت‌ها را یکسان قرار می‌دهند و با از دست دادن کارت‌ها تمامی موجودی مشتری در خطر قرار می‌گیرد حال اگر مشتری کارت اعتباری داشته باشد در صورت مفقودی یا لو رفتن رمز تنها مبلغ اعتبار است که در خطر قرار می‌گیرد.
یکی دیگر از چالش‌هایی‌ که دارنده کارت با آن مواجه است عدم امکان استفاده در خریدهای روزمره و خرد به‌دلیل وجود کارمزد در تسویه یکجا است. بانک‌مرکزی در دستورالعمل مرابحه این مشکل را از لحاظ قانونی حل کرده است طبق دستورالعمل کارت‌های‌ مرابحه تسویه یکجا در انتهای ماه بدون پرداخت کارمزد خواهد بود ولی عملا بانک‌ها به‌دلیل وجود سپرده‌های‌ روزشماری که سودی تا 20 درصد را به مشتریان خود پرداخت می‌کند عملا آن را بی‌اثر کرده و بانک‌ها تمایلی به ارائه یک چنین محصولی ندارند. با تمام این مشکلات بانک ملی ایران حدود 60 هزار کارت با این خصیصه صادر کرده ولی هم‌اکنون به‌دلیل مشکل یاد شده صدور آن را متوقف کرده است. با وضعیت موجود کارت اعتباری مرابحه دو مزیت برای دارنده آن به ارمغان می‌آورد اول خرید کالای بادوام یا استفاده در مواردی که نیاز ضروری به پول است به‌طور کلی یک وام همیشگی و در گردش در جیب مشتری وجود دارد.
برای جذاب‌کردن استفاده از کارت اعتباری، بانک‌مرکزی می‌تواند با صدور مجوزها و ارائه راهکارهایی برای اعتبارسنجی مشتریان هنگام گرفتن تسهیلات و متصل کردن برخی از شرایط به وضعیت استفاده و پرداخت‌های‌ اقساط کارت‌های‌ اعتباری، انگیزه‌ای را برای مشتریان در جهت گرفتن امتیازهای بیشتر از کارت اعتباری فراهم سازد.

بانک:

در مورد چالش‌های‌ بانک در سطور بالا اشاراتی شده بود. وجود سودهای بانکی با مقادیر بالا برای سپرده‌ها و وام‌ها عملا صدور کارت‌هایی‌ با دوره برگشت یک‌ماهه بدون سود را کاملا غیرممکن ساخته است. بانک‌ها می‌توانند در قالب تسهیلات خرد این کارت‌ها را صادر کنند و حداقل با این کار مشتریان بانک را به استفاده از این کارت ترغیب کنند. بانک‌ها می‌توانند با صادر کردن کارت‌های‌ اعتباری رسالت خود را در این چرخه انجام دهند.

پذیرندگی:

شرکت‌های‌ سرویس‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) می‌توانند مهم‌ترین نقش را در این چرخه داشته باشند. این شرکت‌ها می‌توانند خدماتی را که امروزه در جهان براساس کارت‌های‌ اعتباری ارائه می‌شود را توسعه دهند و به مشتریان خود معرفی کنند. خدمات ودیعه‌ای مانند رزرو هتل، بلیط قطار و هواپیما و امثالهم می‌تواند بخشی از این خدمات باشند. بانک‌مرکزی با ابلاغ بخشنامه‌ای اجازه دریافت کارمزد از پذیرندگان کارت اعتباری را مجاز شناخته است و اخذ این کارمزد نیز می‌تواند محرک خوبی برای توسعه آن توسط شرکت‌های‌ سرویس‌دهنده خدمات پرداخت باشد. هدایت تسهیلات از طرف بانک روی کارت‌های‌ اعتباری، دارندگان آن را ناگزیر به استفاده از آن روی پایانه‌های‌ پذیرش مختلف می‌کند و شرکت‌های‌ سرویس‌دهنده خدمات پرداخت می‌توانند از این گردش مالی به اندازه سهم خود نفع ببرند و همزمان با ارائه سرویس‌های‌ خاص نیز که فقط با کارت‌های‌ اعتباری قابل دریافت است می‌توانند به نوعی به فرهنگ‌سازی در این زمینه کمک کنند.
امید است هر کدام از هستارهای مهم در این چرخه به همراه رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی این خدمت جدید نظام بانکی نقش خود را به‌خوبی ایفا کنند و زمینه رشد و شکوفایی آن را فراهم سازند.

منبع: ماهنامه بانکداری آینده شماره 16و 17 و وب سایت ebinews

به اشتراک بگذارید
۱۶م فروردین, ۱۳۹۶|دسته بندی: اخبار|برچسب: , |0 نظر

یک نظر بنویسید